पुढील ओळींतील अलंकार ओळखा. गगन राज्य अफाट तथा रवी उगरूनी जुपती बहुतोषवी म्हणून पक्षीच भाट सुखावले करिती गान ही स्तुती भासले

स्पष्टीकरण

या ओळींमध्ये कवीने पक्ष्यांचे गाणे हे सूर्याच्या स्तुतीचे फळ (परिणाम) आहे असे कल्पिले आहे - म्हणजे एका गोष्टीच्या परिणामाची दुसऱ्या गोष्टीशी तुलना करून उत्प्रेक्षा साधली आहे, त्यामुळे हा फलोत्प्रेक्षा अलंकार आहे. फलोत्प्रेक्षा अलंकारात मूळ वस्तूच्या कोणत्या तरी कार्याचा किंवा परिणामाचा (फळाचा) संबंध कल्पून एका वस्तूची दुसऱ्या वस्तूशी उत्प्रेक्षा (म्हणजे संभावना, कल्पना) केली जाते. इथे पक्षी गाणे गातात हे प्रत्यक्षात त्यांचे नैसर्गिक वागणे आहे, पण कवीने त्याला सूर्याच्या (रवी) स्तुतीचे फळ म्हणून कल्पिले आहे - 'भाट सुखावले, करिती गान ही स्तुती भासले' या ओळीतून हे स्पष्ट होते. भाट म्हणजे राजांची स्तुती करणारे कवी, आणि पक्ष्यांचे गाणे हे जणू राजाच्या (सूर्याच्या) स्तुतीचे फळ आहे अशी कल्पना केल्यामुळे हा अलंकार फलोत्प्रेक्षा या प्रकारात मोडतो. मराठी व्याकरणातील उत्प्रेक्षा अलंकाराच्या उपप्रकारांमध्ये फलोत्प्रेक्षा हा एक ओळखला जाणारा प्रकार आहे, जिथे कोणत्याही कार्याचे फळ किंवा परिणाम कल्पून वर्णन केले जाते.

स्पर्धा AI · spardhaai.in