खालीलपैकी महाराष्ट्रातील बॉक्साईटचे सर्वाधिक उत्पादन करणारे जिल्हे कोणते ?
Which of the following are the largest Bauxite producing districts in Maharashtra ?
- (अ)(1) अमरावती, भंडारा, गोंदिया
- (ब)(2) यवतमाळ, नांदेड, परभणी
- (क)(3) चंद्रपूर, गोंदिया, नागपूर
- (ड)(4) कोल्हापूर, रत्नागिरी, रायगड✓ योग्य उत्तर
स्पष्टीकरण
महाराष्ट्रात बॉक्साईट (Bauxite) हे ॲल्युमिनिअम धातू (Aluminium) तयार करण्यासाठी वापरले जाणारे खनिज मुख्यतः सह्याद्री पर्वताच्या पठारी भागात व जांभा दगडाच्या (Laterite) प्रदेशात सापडते. कोल्हापूर, रत्नागिरी आणि रायगड हे जिल्हे कोकण किनारपट्टी व पश्चिम घाटाच्या उंच पठारी भागात येतात, जिथे जांभा मृदा मोठ्या प्रमाणावर आढळते आणि त्यामुळे बॉक्साईटचे साठे तयार झाले आहेत. या तीन जिल्ह्यांमध्ये महाराष्ट्रातील बॉक्साईटचे सर्वाधिक उत्पादन होते, विशेषतः कोल्हापूर जिल्ह्यातील गगनबावडा व रत्नागिरी जिल्ह्यातील काही तालुके यासाठी प्रसिद्ध आहेत. म्हणून पर्याय क्रमांक ४ हा योग्य उत्तर आहे. इतर पर्यायांमध्ये दिलेले जिल्हे विदर्भ व मराठवाडा भागातील असून तेथे प्रामुख्याने कोळसा, मँगनीज किंवा इतर खनिजे आढळतात, बॉक्साईट नाही.