68. हायड्रोजनचे समस्थानिके आणि त्यांचे अनुक्रमे वस्तुमान गुणोत्तर _______________ आहे.
- (अ)1) ड्युटेरियम, प्रोटियम, ट्रिटियम; 1 : 2 : 3
- (ब)2) ट्रिटियम, ड्युटेरियम, प्रोटियम; 2 : 3 : 1
- (क)3) ट्रिटियम, प्रोटियम, ड्युटेरियम; 2 : 3 : 1
- (ड)4) प्रोटियम, ड्युटेरियम, ट्रिटियम; 1 : 2 : 3✓ योग्य उत्तर
स्पष्टीकरण
हायड्रोजनचे तीन समस्थानिके आहेत - प्रोटियम, ड्युटेरियम आणि ट्रिटियम. प्रोटियमचे वस्तुमान संख्या 1 आहे कारण त्याच्या केंद्रकात फक्त 1 प्रोटॉन आहे. ड्युटेरियमचे वस्तुमान संख्या 2 आहे कारण त्याच्या केंद्रकात 1 प्रोटॉन आणि 1 न्यूट्रॉन आहे. ट्रिटियमचे वस्तुमान संख्या 3 आहे कारण त्याच्या केंद्रकात 1 प्रोटॉन आणि 2 न्यूट्रॉन आहेत. म्हणूनच या तिन्ही समस्थानिकांचे वस्तुमान गुणोत्तर 1 : 2 : 3 आहे. समस्थानिके म्हणजे त्याच मूलद्रव्याचे असे प्रकार ज्यांची अणुक्रमांक सारखी असते पण वस्तुमान संख्या वेगवेगळी असते. प्रोटियम हे सर्वात सामान्य आणि हलके हायड्रोजन आहे, त्यानंतर ड्युटेरियम आणि शेवटी ट्रिटियम येते. हा योग्य क्रम आणि गुणोत्तर पर्याय 4 मध्ये दिलेला आहे.