भारतात मुद्रणालयाची सुरुवात सर्वप्रथम कोठे झाली ?

स्पष्टीकरण

भारतात मुद्रणालयाची (Printing Press) सुरुवात सर्वप्रथम गोवा येथे झाली, हे ऐतिहासिक सत्य आहे. पोर्तुगीज ख्रिस्ती धर्मप्रसारक (Jesuit missionaries) यांनी 1556 मध्ये गोवा येथे पहिले मुद्रणालय स्थापन केले. या मुद्रणालयाचा मुख्य उद्देश ख्रिस्ती धर्माचा प्रसार करण्यासाठी धार्मिक पुस्तके व साहित्य छापणे हा होता. पोर्तुगीजांनी युरोपातून हे तंत्रज्ञान भारतात आणले, कारण गोवा हा त्यांचा भारतातील प्रमुख व्यापारी व प्रशासकीय तळ (base) होता. यामुळे भारतीय इतिहासात गोवा हे मुद्रण तंत्रज्ञानाचे प्रवेशद्वार (gateway) ठरले. त्यानंतर मुंबई, मद्रास व बंगाल यांसारख्या भागांत मुद्रणालये सुरू होण्यास बराच काळ लागला. त्यामुळे 'गोवा' हा पर्याय बरोबर आहे.