दोन्ही पदे अर्थदृष्ट्या प्रधान असलेला समास कोणता ?
- (अ)1. द्वंद्व समास✓ योग्य उत्तर
- (ब)2. बहुव्रीही समास
- (क)3. अव्ययीभाव समास
- (ड)4. विभक्ती समास
स्पष्टीकरण
द्वंद्व समास (Dvandva Samasa) हा एकमेव समास आहे ज्यामध्ये दोन्ही पदे समान प्राधान्याची असतात. या समासाची मुख्य ओळख म्हणजे दोन्ही पदांना सारखेच महत्त्व असते आणि त्यांचा विग्रह करताना 'आणि' हा शब्द येतो. उदाहरणार्थ, 'माता-पिता' या शब्दात माता आणि पिता दोघेही तितकेच महत्त्वाचे आहेत, कोणीही दुय्यम नाही. त्याचप्रमाणे 'सुख-दुःख', 'रात्रंदिवस', 'देवासुर' इत्यादी शब्दांमध्ये दोन्ही घटक समान महत्त्वाचे असतात. समास रचनेत अर्थदृष्ट्या दोन्ही पदे प्रधान असणे हे द्वंद्व समासाचे अद्वितीय वैशिष्ट्य आहे.