दिलेली विधाने आणि निष्कर्ष लक्षपूर्वक वाचा. दिलेली विधाने ही सामान्यपणे ज्ञात तथ्यांपेक्षा वेगळी असल्याचे आढळले, तरी ती सत्य आहे असे गृहीत धरून, निष्कर्षांपैकी कोणता/ते दिलेल्या विधानांशी तर्कसंगत आहे/ आहेत ते ठरवा. विधाने : सर्व पंखे, कुलर आहेत. सर्व कुलर, वातानुकूलक आहेत. काही वातानुकूलक, इलेक्ट्रॉनिक आहेत. निष्कर्ष (I): काही इलेक्ट्रॉनिक, पंखे आहेत. निष्कर्ष (II): काही पंखे, वातानुकूलक आहेत.

स्पष्टीकरण

या प्रश्नात Syllogism (न्यायवाक्य) प्रकारचा तर्क वापरायचा आहे. विधाने अशी आहेत: सर्व पंखे कुलर आहेत (A प्रकारचे विधान), सर्व कुलर वातानुकूलक आहेत (A प्रकारचे विधान), आणि काही वातानुकूलक इलेक्ट्रॉनिक आहेत (I प्रकारचे विधान). पहिल्या दोन विधानांवरून 'सर्व पंखे कुलर आहेत' आणि 'सर्व कुलर वातानुकूलक आहेत' या दोन A-A विधानांची साखळी (chain) जोडल्यास निष्कर्ष निघतो की 'सर्व पंखे वातानुकूलक आहेत'. जेव्हा 'सर्व पंखे वातानुकूलक आहेत' हे सत्य असते, तेव्हा त्यातून आपोआप 'काही पंखे वातानुकूलक आहेत' हा निष्कर्षही तर्कसंगत ठरतो, कारण Universal Affirmative (A) विधानातून त्याचेच Particular Affirmative (I) रूप निघते (हे Subalternation या तत्त्वानुसार सिद्ध होते). त्यामुळे निष्कर्ष (II) 'काही पंखे, वातानुकूलक आहेत' हा योग्य आणि तर्कसंगत आहे. मात्र निष्कर्ष (I) 'काही इलेक्ट्रॉनिक, पंखे आहेत' हा सिद्ध होत नाही, कारण तिसरे विधान 'काही वातानुकूलक इलेक्ट्रॉनिक आहेत' हे केवळ Particular विधान आहे आणि त्याला पंखे व कुलर यांच्या साखळीशी कोणताही निश्चित संबंध जोडता येत नाही (दोन Particular किंवा एक Particular व एक Universal यांच्यातून निश्चित निष्कर्ष काढता येत नाही जर मधला दुवा (middle term) योग्य पद्धतीने जोडला जात नसेल). त्यामुळे फक्त निष्कर्ष (II) तर्कसंगत आहे हे उत्तर बरोबर आहे.