महाराष्ट्रात ________ खडक पूर्व विदर्भ व कोकण खेरीज सर्वत्र आढळतो.

स्पष्टीकरण

महाराष्ट्राचा जवळपास ८१% भूभाग डेक्कन ट्रॅप (Deccan Trap) या ज्वालामुखीय बेसाल्ट खडकाने व्यापलेला आहे. सुमारे ६५-६६ दशलक्ष वर्षांपूर्वी क्रिटेशियस-टर्शियरी सीमारेषेवर झालेल्या प्रचंड ज्वालामुखी उद्रेकांमुळे हा बेसाल्ट खडक थरांच्या रूपाने साचला आणि त्यातूनच पश्चिम घाट व दख्खनचे पठार तयार झाले. पूर्व विदर्भात (नागपूर, चंद्रपूर, गडचिरोली भागात) मात्र गोंडवाना काळातील जलजन्य (sedimentary) खडक व कोळशाचे साठे आढळतात, त्यामुळे तिथे बेसाल्ट आढळत नाही. कोकण किनारपट्टीवर जांभा (laterite) आणि जुने स्फटिकी/रूपांतरित खडक अस्तित्वात असल्यामुळे तेथेही शुद्ध बेसाल्टचा विस्तार कमी आहे. त्यामुळे 'पूर्व विदर्भ व कोकण खेरीज सर्वत्र बेसाल्ट खडक आढळतो' हे विधान भौगोलिक दृष्टीने योग्य असून पर्याय (2) 'बेसाल्ट' हेच अचूक उत्तर आहे.

स्पर्धा AI · spardhaai.in