अन्नपदार्थातील पिष्टमय पदार्थाची उपस्थिती _________ द्वारे ओळखली जाऊ शकते.
- (अ)1. सोडियम पायरोगॅलेट द्रावण
- (ब)2. बेकिंग पावडरचे द्रावण
- (क)3. CuSO₄ द्रावण
- (ड)4. I₂द्रावण✓ योग्य उत्तर
स्पष्टीकरण
पिष्टमय पदार्थ (Starch) ओळखण्यासाठी आयोडीन द्रावण (I₂ द्रावण) हे प्रमाणित व सर्वमान्य रासायनिक कसोटी (chemical test) आहे. जेव्हा पिष्टमय पदार्थावर आयोडीनचे द्रावण टाकले जाते, तेव्हा आयोडीनचे रेणू स्टार्चच्या हेलिकल (helical) रचनेत अडकून बसतात आणि त्यामुळे निळसर-काळा (blue-black) रंग तयार होतो. हा रंगबदल इतका ठळक व विशिष्ट असतो की तो स्टार्चच्या उपस्थितीचा निर्णायक पुरावा मानला जातो. म्हणूनच प्रयोगशाळेत तसेच अन्नपदार्थ तपासणीत भेसळ शोधण्यासाठी (उदा. तांदूळ, बटाटा, ब्रेड यामध्ये स्टार्च आहे का हे तपासताना) आयोडीन द्रावणाचा वापर केला जातो. यामुळे पर्याय 4 - I₂ द्रावण - हे बरोबर उत्तर आहे.