जेव्हा क्रियापदाचे रूप कर्त्याच्या किंवा कर्माच्या लिंग, वचनाप्रमाणे बदलत नसून ते नेहमी तृतीयपुरुषी, नपुंसकलिंगी व एकवचनी असून स्वतंत्र असते, तेव्हा कोणता प्रयोग होतो?
- (अ)1. भावे✓ योग्य उत्तर
- (ब)2. कर्मणी
- (क)3. कर्तरी
- (ड)4. कर्मकर्तरी
स्पष्टीकरण
भावे प्रयोग हा मराठी व्याकरणातील प्रयोगांच्या तीन प्रकारांपैकी (कर्तरी, कर्मणी, भावे) एक प्रकार आहे. या प्रयोगात क्रियापदाचे रूप हे कर्ता किंवा कर्म यांच्या लिंग, वचनाप्रमाणे बदलत नाही, तर ते नेहमी तृतीयपुरुषी, नपुंसकलिंगी आणि एकवचनी असते आणि क्रियापद स्वतंत्र असते. उदाहरणार्थ, 'रामाने अभ्यास करावा' किंवा 'मुलांनी खेळावे' यांसारख्या वाक्यांत क्रियापदाचे रूप कर्त्याच्या लिंग-वचनानुसार बदलत नाही, ते नेहमी एकाच स्वरूपात राहते. यामुळेच अशा वाक्यरचनेला भावे प्रयोग म्हणतात, कारण इथे क्रियेचा भाव (कृतीचे अस्तित्व) महत्त्वाचा असतो, कर्ता किंवा कर्म यांचे लिंग-वचन नाही. ही व्याख्या मराठी व्याकरणातील प्रयोगांच्या मूलभूत संकल्पनेशी थेट जुळते, त्यामुळे या प्रश्नाचे योग्य उत्तर 'भावे' हेच आहे.