खालीलपैकी कोणत्या घटनादुरुस्ती अधिनियमाने भारतीय राज्यघटनेत मूलभूत कर्तव्ये जोडली गेली?
- (अ)1. 42 वा घटनादुरुस्ती अधिनियम✓ योग्य उत्तर
- (ब)2. 44 वा घटनादुरुस्ती अधिनियम
- (क)3. 41 वा घटनादुरुस्ती अधिनियम
- (ड)4. 43 वा घटनादुरुस्ती अधिनियम
स्पष्टीकरण
भारतीय राज्यघटनेत मूलभूत कर्तव्ये (Fundamental Duties) ही ४२ व्या घटनादुरुस्ती अधिनियमाने, १९७६ मध्ये जोडली गेली. ही दुरुस्ती इंदिरा गांधी सरकारच्या काळात आणीबाणीच्या (Emergency) काळात करण्यात आली आणि याला 'मिनी संविधान' (Mini Constitution) असेही म्हटले जाते कारण यात अनेक व्यापक बदल केले गेले. या दुरुस्तीने राज्यघटनेत कलम 51-अ (Article 51-A) अंतर्गत नवीन भाग IV-A (Part IV-A) समाविष्ट केला, ज्यामध्ये सुरुवातीला १० मूलभूत कर्तव्ये नमूद करण्यात आली होती (नंतर ८६ व्या घटनादुरुस्तीने ११वे कर्तव्य जोडले गेले). स्वरण सिंग समितीच्या (Swaran Singh Committee) शिफारशीनुसार ही मूलभूत कर्तव्ये राज्यघटनेत समाविष्ट करण्यात आली. त्यामुळे मूलभूत कर्तव्यांचा समावेश करणारी घटनादुरुस्ती ही ४२ वी असल्याचे स्पष्ट आहे.