शरीरातील रक्तामध्ये पाण्याचा अंश, सामान्यतः आढळणाऱ्या पातळीपेक्षा कमी झाल्यास, ___________ संप्रेरक स्रवला जातो.

स्पष्टीकरण

रक्तातील पाण्याचा अंश सामान्य पातळीपेक्षा कमी झाल्यास, म्हणजे रक्त जास्त संहत (concentrated) झाल्यास, मेंदूतील हायपोथॅलॅमस (hypothalamus) मधील ऑस्मोरिसेप्टर्स (osmoreceptors) हे बदल ओळखतात आणि पिट्युटरी ग्रंथी (pituitary gland) च्या पश्च भागातून व्हॅसोप्रेसिन (Vasopressin), ज्याला प्रतिमूत्रल संप्रेरक (Antidiuretic Hormone - ADH) असेही म्हणतात, स्रवले जाते. हे संप्रेरक मूत्रपिंडातील (kidney) नेफ्रॉनच्या दूरस्थ नलिका (distal tubule) व संकलन नलिका (collecting duct) यांवर कार्य करून पाण्याचे पुनर्शोषण (reabsorption) वाढवते, त्यामुळे मूत्रामार्गे पाणी कमी वाया जाते आणि रक्तातील पाण्याचे प्रमाण पुन्हा संतुलित होते. यामुळेच शरीरातील जलसंतुलन (water balance) राखण्याचे मुख्य कार्य व्हॅसोप्रेसिन करते. म्हणून रक्तात पाण्याचे प्रमाण कमी झाल्यावर स्रवणारे संप्रेरक व्हॅसोप्रेसिन हेच योग्य उत्तर आहे.