भारतीय संविधानातील अनुच्छेद 19 नुसार वेगळेपण ओळखा
Find odd man out regarding Article 19 under the Constitution of India.
- (अ)(1) भाषण व अभिव्यक्ती स्वातंत्र्य / freedom of speech and expression
- (ब)(2) मालमत्ता धारणेचे स्वातंत्र्य / freedom to hold and acquire property✓ योग्य उत्तर
- (क)(3) भारताच्या राज्य क्षेत्रात सर्वत्र मुक्तपणे संचार करण्याचे स्वातंत्र्य / freedom to move freely throughout the territory of India
- (ड)(4) शांततेने व विनाशस्त्र एकत्र जमण्याचा अधिकार / freedom to assemble peaceably and without arms
स्पष्टीकरण
अनुच्छेद 19 मध्ये सध्या सहा स्वातंत्र्ये (freedoms) दिलेली आहेत - भाषण व अभिव्यक्ती, शांततेने जमण्याचा, संघटना बनविण्याचा, मुक्तपणे संचार करण्याचा, वास्तव्य करण्याचा आणि व्यवसाय/व्यापार करण्याचा अधिकार. मालमत्ता धारण करण्याचा अधिकार (freedom to hold and acquire property) मूळ अनुच्छेद 19(1)(f) मध्ये होता, पण 44 व्या घटनादुरुस्तीने (1978) तो अनुच्छेद 19 मधून वगळण्यात आला आणि आता तो अनुच्छेद 300-अ अंतर्गत केवळ एक कायदेशीर हक्क (legal right) म्हणून ठेवला आहे, मूलभूत हक्क म्हणून नाही. त्यामुळे इतर तीन पर्याय (भाषण-अभिव्यक्ती, संचार, जमण्याचा अधिकार) हे अजूनही अनुच्छेद 19 चा प्रत्यक्ष भाग असल्यामुळे त्यांच्यात साम्य आहे, तर मालमत्ता धारणेचे स्वातंत्र्य आता अनुच्छेद 19 शी संबंधित नसल्यामुळे ते वेगळे (odd man out) ठरते. म्हणून पर्याय 2 योग्य उत्तर आहे.