खालीलपैकी कोणती पर्वतरांग नर्मदा व तापी खोरे यामधील जलविभाजक आहे ?
Which mountain range is the water divider between the Narmada and Tapi Valleys?
- (अ)(1) अरवली
- (ब)(2) विंध्य
- (क)(3) सह्याद्री
- (ड)(4) सातपुडा✓ योग्य उत्तर
स्पष्टीकरण
सातपुडा पर्वतरांग हा नर्मदा व तापी या दोन नद्यांच्या खोऱ्यांमधील जलविभाजक (Water Divide / Watershed) आहे. सातपुडा पर्वतरांग पूर्व-पश्चिम दिशेने पसरलेली असून ती मध्य भारतात स्थित आहे. नर्मदा नदी सातपुड्याच्या उत्तरेकडून वाहते तर तापी नदी सातपुड्याच्या दक्षिणेकडून वाहते. या पर्वतरांगेच्या उत्तर बाजूवर पडणारा पाऊस नर्मदा खोऱ्यात जातो आणि दक्षिण बाजूवरचा पाऊस तापी खोऱ्यात जातो. अशा प्रकारे सातपुडा या दोन्ही नद्यांच्या पाणलोट क्षेत्रांना (Drainage Basins) विभाजित करतो, म्हणूनच तो जलविभाजक म्हणून ओळखला जातो.