पिट्यूटरी ग्रंथी या अंतःस्रावी ग्रंथी असून मेंदूमध्ये हायपोथालेमस मध्ये असते. ती अनेक संप्रेरके स्रवते. (a) तिला मास्टर अंतःस्रावी ग्रंथी म्हणतात. (b) तिच्या पुढील भागाला न्युरोहायपोफायसीस तर मागील भागाला ॲडीनोहायपोफायसीस म्हणतात. (c) पिट्यूटरीच्या मागील भागातून ऑक्सीटोसिन आणि व्हेसोप्रेसिन ही संप्रेरके स्रवतात. (d) एस.टी.एच., टी.एस.एच., ए.सी.टी.एच. हि संप्रेरके ॲडीनोहायपोफायसीस मधून स्रवतात. वरीलपैकी कोणती विधान/विधाने बरोबर आहे/त ?
Pituitary gland is endocrine gland connected to hypothalamus at the base of the brain. It secretes many hormones. (a) It is called as master endocrine gland. (b) Its anterior part is neurohypophysis and posterior is adenohypophysis. (c) Oxytocin and Vasopressin are secreted by posterior pituitary. (d) STH, TSH, ACTH are secreted by adenohypophysis. Which of the statements given above is/are correct ?
- (अ)(1) (a), (c) आणि (d) / (a), (c) and (d)
- (ब)(2) फक्त (a) आणि (c) / Only (a) and (c)✓ योग्य उत्तर
- (क)(3) फक्त (d) / Only (d)
- (ड)(4) फक्त (b) आणि (d) / Only (b) and (d)
स्पष्टीकरण
पिट्यूटरी ग्रंथी हा शरीरातील सर्वात महत्त्वाची अंतःस्रावी ग्रंथी आहे. (a) हे विधान बरोबर आहे कारण पिट्यूटरी ग्रंथी इतर सर्व अंतःस्रावी ग्रंथींना नियंत्रित करते म्हणून तिला मास्टर ग्रंथी म्हणतात. (c) हे देखील बरोबर आहे कारण पिट्यूटरीच्या मागील भागातून (posterior pituitary) ऑक्सीटोसिन आणि व्हेसोप्रेसिन ही दोन महत्त्वाची संप्रेरके स्रवतात. (b) विधान चुकीचे आहे कारण पुढील भाग म्हणजे ॲडीनोहायपोफायसीस आणि मागील भाग म्हणजे न्युरोहायपोफायसीस असे होते. (d) विधान बरोबर असले तरी ते योग्य पर्यायात नाही. म्हणून फक्त (a) आणि (c) हे विधान बरोबर आहेत.
संदर्भ: NCERT Biology Textbook - Class 11/12 (Human Physiology)