भारतीय राज्यघटनेचे कोणते कलम राज्याला संपूर्ण भारतीय प्रदेशात समान नागरी संहिता प्रदान करण्याचे निर्देश देते ?

स्पष्टीकरण

भारतीय राज्यघटनेचे कलम ४४ हे राज्य धोरणाच्या मार्गदर्शक तत्त्वांपैकी (Directive Principles of State Policy) एक महत्त्वाचे कलम आहे, जे भाग IV मध्ये येते. या कलमानुसार 'राज्य संपूर्ण भारताच्या प्रदेशात नागरिकांसाठी समान नागरी संहिता (Uniform Civil Code) प्राप्त करण्याचा प्रयत्न करेल' असे स्पष्टपणे नमूद केले आहे. समान नागरी संहिता म्हणजे विवाह, वारसा, घटस्फोट यांसारख्या वैयक्तिक बाबींसाठी सर्व धर्मीयांना लागू होणारा एकच सामायिक कायदा. हे कलम मार्गदर्शक तत्त्व असल्यामुळे न्यायालयात याची अंमलबजावणी करण्याची मागणी करता येत नाही, पण शासनाने कायदे बनवताना हे तत्त्व लक्षात घ्यावे असे अपेक्षित आहे. शाह बानो प्रकरण (१९८५) आणि नंतर उत्तराखंड, गोवा यांसारख्या राज्यांमध्ये समान नागरी संहिता लागू करण्याच्या प्रयत्नांच्या संदर्भात कलम ४४ चा उल्लेख वारंवार होतो.