छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या अष्टप्रधान मंडळातील पदे व त्यांच्या कार्यांच्या योग्य जोड्या जुळवा पद अ. अमात्य ब. सचिव क. मंत्री ड. सुमंत कार्य i. राजपत्रबाबतचे कार्य ii. परराष्ट्र व्यवहार पाहणे iii. राज्याच्या जमाखर्च पाहणे iv. राजनैतिक जबाबदारी पार पाडणे
Match the correct pairs of posts and their works in ‘Ashtapradhan Mandal’ of Chhatrapati Shivaji Maharaj. Post a. Amatya b. Sachiv c. Mantri d. Sumant Work i. Work of Rajpatra ii. To deal with Foreign Affairs iii. To deal with State Expenditure iv. To deal with responsibility of Political Affairs
- (अ)(1) iv ii iii i
- (ब)(2) iii i iv ii✓ योग्य उत्तर
- (क)(3) ii iii i iv
- (ड)(4) iii iv ii i
स्पष्टीकरण
छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या अष्टप्रधान मंडळात प्रत्येक प्रधानाला विशिष्ट कार्य नेमून दिलेले होते, त्यानुसार योग्य जोड्या अशा आहेत: अमात्य (पेशवा) हे राज्याचा जमाखर्च, हिशोब व आर्थिक व्यवहार पाहत असत, म्हणजे अ-iii. सचिव हे राजाच्या पत्रव्यवहाराचे, राजपत्रांचे व दरबारी कागदपत्रांचे कार्य पाहत असत, म्हणजे ब-i. मंत्री (वाकेनवीस) हे राजाच्या व्यक्तिगत सुरक्षिततेसह राजनैतिक व गुप्तवार्तांची जबाबदारी सांभाळत असत, म्हणजे क-iv. सुमंत (डबीर) हे परराष्ट्र व्यवहार व परराज्यांशी संबंध पाहत असत, म्हणजे ड-ii. त्यामुळे योग्य क्रम iii i iv ii असा येतो, जो पर्याय क्रमांक 2 मध्ये दिला आहे. हे शिवकालीन प्रशासन व्यवस्थेच्या अभ्यासातील प्रमाणित मांडणीनुसार आहे.