खालील होकारार्थी वाक्याचे नकारार्थी वाक्यात रूपांतर केलेले योग्य विधान ओळखा. प्रार्थनेला हजर रहावे.
- (अ)1. प्रार्थनेला हजर रहा गैरहजर राहू नको.
- (ब)2. प्रार्थनेला हजर नसशील तर गैरहजर म्हणून नोंद होईल.
- (क)3. प्रार्थनेला गैरहजर राहू नये.✓ योग्य उत्तर
- (ड)4. प्रार्थनेला हजर नसल्यामुळे गैरहजर अशी नोंद लागली.
स्पष्टीकरण
दिलेले होकारार्थी वाक्य 'प्रार्थनेला हजर रहावे' हे एक आज्ञार्थी वाक्य (Imperative Sentence) आहे जे 'हजर राहण्याची' सूचना देते. याचे नकारार्थी रूपांतर करताना त्याच अर्थाचे विरुद्ध विधान करावे लागते. 'हजर रहावे' म्हणजे 'उपस्थित रहावे' या अर्थाचे नकारार्थी रूपांतर म्हणजे 'गैरहजर राहू नये' असे होते. पर्याय क्र. ३ मध्ये 'प्रार्थनेला गैरहजर राहू नये' हे वाक्य मूळ होकारार्थी वाक्याच्या अर्थाला पूर्णपणे साधून व्याकरणदृष्ट्या योग्य नकारार्थी रूपांतर आहे. या वाक्यात 'नये' हा नकारार्थी शब्द वापरून आज्ञार्थी भाव टिकवला आहे आणि मूळ अर्थ कायम ठेवला आहे. होकारार्थी वाक्यातील 'हजर रहावे' आणि नकारार्थी वाक्यातील 'गैरहजर राहू नये' या दोन्ही विधानांचा अर्थ एकच आहे – प्रार्थनेला उपस्थित असणे आवश्यक आहे.