जर जॉनने 90 km चे अंतर 30 km/h च्या वेगाने कापले आणि तो 60 km/h च्या वेगाने परतला, तर त्याचा सरासरी वेग किती आहे?
- (अ)1. 45 km/h
- (ब)2. 40 km/h✓ योग्य उत्तर
- (क)3. 60 km/h
- (ड)4. 30 km/h
स्पष्टीकरण
सरासरी वेग (Average Speed) काढताना जर एकच अंतर दोनदा (जाणे आणि येणे) कापले असेल आणि दोन्ही वेळेस वेग वेगळा असेल, तर सरासरी वेग साध्या सरासरीने (arithmetic mean) काढत नाहीत, तर हार्मोनिक मीन (Harmonic Mean) पद्धतीने काढावा लागतो. सूत्र आहे: सरासरी वेग = (2 × वेग1 × वेग2) / (वेग1 + वेग2). इथे वेग1 = 30 km/h आणि वेग2 = 60 km/h आहे. यानुसार गणित करता (2 × 30 × 60) / (30 + 60) = 3600/90 = 40 km/h येते. म्हणजे जॉनचा एकूण प्रवासाचा सरासरी वेग 40 km/h इतका येतो, आणि हेच बरोबर उत्तर आहे. लक्षात घ्या की अंतर 90 km आहे हे या सूत्रात लागत नाही, कारण जाणे आणि येणे दोन्हीचे अंतर सारखेच असल्यामुळे ते सूत्रातून वजा (cancel) होते.