साध्या भिंगाची वर्धनक्षमता ही M = ______ असते.
Magnifying power of simple lens is M = ______
- (अ)(1) f/D
- (ब)(3) D/f - 1
- (क)(2) D/f + 2
- (ड)(4) 1 + D/f✓ योग्य उत्तर
स्पष्टीकरण
साध्या भिंगाची (simple magnifying lens / magnifying glass) कमाल वर्धनक्षमता (magnifying power) M = 1 + D/f या सूत्राने काढली जाते, जिथे D हे स्पष्ट दृष्टीचे किमान अंतर (least distance of distinct vision, साधारण 25 सेंमी) आणि f हे भिंगाचे केंद्रांतर (focal length) आहे. हे सूत्र तेव्हा वापरले जाते जेव्हा प्रतिमा (image) डोळ्याच्या जवळच्या बिंदूवर (near point) तयार होते, म्हणजे जास्तीत जास्त वर्धनक्षमता मिळते. यामध्ये '1' हा घटक डोळा आणि भिंग यांच्यातील साध्या दृष्टीच्या तुलनेत जोडला जातो, कारण जेव्हा वस्तू D अंतरावर उघड्या डोळ्याने पाहिली जाते तेव्हा तिचा कोनीय आकार (angular size) संदर्भ म्हणून घेतला जातो. भिंगातून पाहताना प्रतिमेचा कोनीय आकार वाढतो, आणि हे गणिती रूपांतर करताना M = 1 + D/f हे सूत्र मिळते. हे भौतिकशास्त्रातील प्रकाशशास्त्र (Optics) या प्रकरणातील एक मूलभूत आणि सर्वमान्य सूत्र आहे.