12 ऑगस्ट 1765 रोजी, मुघल सम्राटाने ईस्ट इंडिया कंपनीला ______ म्हणून नियुक्त केले.

स्पष्टीकरण

12 ऑगस्ट 1765 रोजी मुघल सम्राट शाह आलम दुसरा याने अलाहाबादच्या तहानंतर ईस्ट इंडिया कंपनीला बंगाल, बिहार आणि ओरिसा या प्रांतांचा दिवाणी हक्क (महसूल गोळा करण्याचा व न्यायदानाचा अधिकार) बहाल केला, म्हणजे कंपनीला 'बंगालचा दिवाण' म्हणून नियुक्त करण्यात आले. हा करार बक्सारच्या लढाईत (1764) कंपनीच्या विजयानंतर झाला, ज्यामध्ये रॉबर्ट क्लाइव्हने मुघल सम्राट, बंगालचा नवाब आणि अवधचा नवाब यांच्या संयुक्त सैन्याचा पराभव केला होता. या दिवाणी अधिकारामुळे कंपनीला बंगाल, बिहार व ओरिसातून महसूल वसूल करण्याचा कायदेशीर अधिकार मिळाला आणि भारतात कंपनीच्या आर्थिक व राजकीय सत्तेचा पाया मजबूत झाला. त्यामुळे हा प्रश्न भारतीय इतिहासातील एक महत्त्वाचा टप्पा मानला जातो, कारण यातूनच ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनीचे भारतातील खरे साम्राज्यशाही वर्चस्व सुरू झाले.