रमा ही तिच्या घरापासून 5 km अंतरावर असलेल्या तिच्या ऑफिसमध्ये चालत जाते. हे अंतर ती सकाळी 1 तासात कापते, तर संध्याकाळी घरी परतताना, तितकेच अंतर कापण्यासाठी तिला 15 मिनिटे जास्त लागतात. या दुतर्फा प्रवासादरम्यानचा तिचा सरासरी वेग (km/h मध्ये) शोधा.

स्पष्टीकरण

रमा सकाळी 5 km अंतर 1 तासात (60 मिनिटे) कापते आणि संध्याकाळी तेच 5 km अंतर कापण्यासाठी तिला 15 मिनिटे जास्त लागतात, म्हणजे 75 मिनिटे लागतात. सरासरी वेग काढण्यासाठी सूत्र वापरायचे: सरासरी वेग = एकूण अंतर / एकूण वेळ. एकूण अंतर = 5 + 5 = 10 km आणि एकूण वेळ = 60 मिनिटे + 75 मिनिटे = 135 मिनिटे, जे तासात रूपांतरित केल्यास 135/60 = 9/4 तास होते. म्हणून सरासरी वेग = 10 / (9/4) = 10 × 4/9 = 40/9 km/h होतो. 40/9 ला मिश्र अपूर्णांकात (mixed fraction) रूपांतरित केल्यास ते 4 4/9 येते, त्यामुळे पर्याय 4 बरोबर आहे. इथे महत्त्वाची गोष्ट अशी की सरासरी वेग हा दोन्ही वेगांची सरळ सरासरी (साधी सरासरी) घेऊन काढला जात नाही, तर एकूण अंतर भागिले एकूण वेळ या पद्धतीनेच काढावा लागतो.