संघराज्य अथवा राज्य याच्या नियंत्रणा खालील नागरी पदावर कार्यरत असणाऱ्या व्यक्तिना बडतर्फ करणे, पदावरून दूर करणे किंवा पदावनत करणे (अनुच्छेद 311) बाबत खालीलपैकी कोणते विधान चुकीचे आहे ? (1) अनुच्छेद 311 खाली असलेले संरक्षण हे लष्करी सेवेतील व्यक्तिंना उपलब्ध नाही. (2) अनुच्छेद 311 खाली असलेल्या संरक्षणास आयुर्विमा महामंडळ, तेल आणि नैसर्गिक वायू महामंडळा (LIC, ONGC) सारख्या वैधानिक मंडळातील कर्मचारी पात्र नाहीत. (3) अनुच्छेद 311 मधील तरतूदी या केवळ स्थायी (कायम) नागरी कर्मचाऱ्यांच्या लागू आहेत, अस्थायी (Temporary) कर्मचाऱ्यांना नाहीत. (4) शासकीय सेवकाचे सेवेतून निलंबन हे बडतर्फी अथवा पदावरून दूर करणेही नसते म्हणून अनुच्छेद 311 मध्ये निलंबनाचा समावेश होत नाही.
Which one of the following statements about dismissal or removal of persons employed in civil capacities under the Union or State (Article 311) is not correct? (1) Protection under Article 311 is not available to military personnel. (2) The employees of statutory corporations such as the LIC, ONGC are not entitled to the protection of Article 311. (3) The provisions of Article 311 are applicable to permanent civil servants only and not to temporary servants. (4) Suspension of government servant from service is neither dismissal nor removal and is not within the scope of protection of Article 311.
स्पष्टीकरण
अनुच्छेद 311 हा नागरी कर्मचाऱ्यांच्या संरक्षणाबद्दल आहे. हा अनुच्छेद स्थायी आणि अस्थायी दोन्ही प्रकारच्या नागरी कर्मचाऱ्यांना लागू होतो. अस्थायी कर्मचाऱ्यांनाही बडतर्फी, पदावरून दूर करणे किंवा पदावनत करताना योग्य प्रक्रिया आणि नैसर्गिक न्यायाचे तत्त्व पाळणे आवश्यक असते. सर्वोच्च न्यायालयाने अनेक प्रकरणांमध्ये स्पष्ट केले आहे की अनुच्छेद 311 चे संरक्षण अस्थायी कर्मचाऱ्यांना देखील उपलब्ध आहे. म्हणून विकल्प (3) मधील विधान चुकीचे आहे कारण ते म्हणते की हा अनुच्छेद फक्त स्थायी कर्मचाऱ्यांना लागू होतो. ⚠️ टीप: कलम 311 ची पडताळणी स्वतः करा.