राष्ट्रीय जीवावरण/जीवमंडल हे ___________ नुसार सीमांकित करतात.
Biosphere reserves are demarcated into ___________
- (अ)(1) मध्यवर्ती भाग, बफर झोन आणि संक्रमण भाग✓ योग्य उत्तर
- (ब)(2) मध्यवर्ती भाग, बफर झोन आणि सूक्ष्म-पर्यावरणीय भाग
- (क)(3) बफर झोन, संक्रमण भाग आणि सूक्ष्म-पर्यावरणीय भाग
- (ड)(4) मध्यवर्ती भाग, संक्रमण भाग आणि सूक्ष्म-पर्यावरणीय भाग
स्पष्टीकरण
जीवमंडल राखीव क्षेत्रे (Biosphere Reserves) ही UNESCO च्या मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार तीन भागांमध्ये विभागली जातात. मध्यवर्ती भाग (Core Area) हा सर्वात महत्वाचा भाग आहे जेथे कोणत्याही प्रकारची मानवी हस्तक्षेप करता येत नाही. बफर झोन (Buffer Zone) हा मध्यवर्ती भागाच्या आजूबाजूचा भाग आहे जेथे मर्यादित संशोधन आणि शैक्षणिक उपक्रम करता येतात. संक्रमण भाग (Transition Zone) हा सर्वात बाहेरचा भाग आहे जेथे स्थानिक लोकांना शाश्वत विकासाच्या पद्धतीने राहण्याची परवानगी असते. हे तीनही भाग एकत्रितपणे जैवविविधता संरक्षण आणि शाश्वत विकासाचे काम करतात. भारतात सध्या १८ जीवमंडल राखीव क्षेत्रे आहेत.
संदर्भ: Environmental Science textbooks, UNESCO MAB program