_______ हे तेल आणि चरबीमधले असंतृप्तता मोजण्यासाठी वापरतात.
_______ is used to estimate the presence of unsaturation in oils and fats.
- (अ)(1) साबोणीकरण मूल्य
- (ब)(2) आयोडीन मूल्य✓ योग्य उत्तर
- (क)(3) आम्ल मूल्य
- (ड)(4) विष्यंदिता मूल्य
स्पष्टीकरण
आयोडीन मूल्य हे तेल आणि चरबीमधील असंतृप्तता मोजण्यासाठी वापरले जाते. असंतृप्त चरबीमध्ये दुहेरी किंवा तिहेरी बंध असतात. आयोडीन हे या दुहेरी बंधांशी रासायनिक अभिक्रिया करते. जितके जास्त दुहेरी बंध असतील तितके जास्त आयोडीन शोषले जाते. आयोडीन मूल्य म्हणजे 100 ग्रॅम तेल किंवा चरबीद्वारे शोषलेल्या आयोडीनचे ग्रॅममधील प्रमाण. उदाहरणार्थ, वनस्पती तेले (सूर्यफूल, सोयाबीन) असंतृप्त असल्याने त्यांचे आयोडीन मूल्य जास्त असते. प्राणी चरबी (लोणी, तूप) संतृप्त असल्याने त्यांचे आयोडीन मूल्य कमी असते. हे तेलाच्या गुणवत्तेचे महत्त्वाचे सूचक आहे.
संदर्भ: NCERT Chemistry Textbook / Organic Chemistry