लघुउद्योग भारतीय अर्थव्यवस्थेत खूप महत्त्वाची भूमिका बजावतात कारण

स्पष्टीकरण

लघुउद्योगांचे (Small Scale Industries) भारतीय अर्थव्यवस्थेतील महत्त्व अनेक अंगांनी सिद्ध होते, त्यामुळे या प्रश्नाचे उत्तर '(4) वरील सर्व' हे बरोबर आहे. लघुउद्योग हे भांडवल-सधन (capital intensive) नसून श्रम-सधन (labour intensive) असतात, त्यामुळे कमी भांडवल गुंतवून जास्तीत जास्त रोजगार निर्मिती (employment generation) होते, जे भारतासारख्या मोठ्या लोकसंख्येच्या व बेरोजगारीच्या समस्येने ग्रासलेल्या देशासाठी अत्यंत उपयुक्त आहे. हे उद्योग शहरी भागांबरोबरच ग्रामीण व मागास भागांतही उभे राहू शकतात, त्यामुळे राष्ट्रीय उत्पन्नाचे व संपत्तीचे समान वितरण (equitable distribution of income) साध्य होण्यास मदत होते व मोठ्या उद्योगांकडे संपत्तीचे केंद्रीकरण (concentration of wealth) टाळले जाते. तसेच लघुउद्योगांमध्ये मालक व कामगार यांच्यातील संबंध प्रत्यक्ष व जवळचे असल्याने औद्योगिक विवाद (industrial disputes) कमी प्रमाणात होतात, कारण कामगारांची संख्या मर्यादित असते आणि व्यवस्थापन-कामगार संवाद सुलभ असतो. भारत सरकारच्या औद्योगिक धोरणांमध्ये (Industrial Policy) व MSME कायद्यांतर्गत या तिन्ही कारणांमुळेच लघुउद्योगांना विशेष प्रोत्साहन व संरक्षण दिले गेले आहे. त्यामुळे रोजगार निर्मिती, समान उत्पन्न वितरण आणि कमी औद्योगिक विवाद ही तिन्ही कारणे एकत्रितपणे लघुउद्योगांचे महत्त्व स्पष्ट करतात.